کاخ صاحبقرانیه

شاهان در طول تاریخ القاب و عناوین احترام‌آمیز کم نداشتند؛ القابی که هر کدام با مناسک و آئین خاص، به آن‌ها اعطا می‌شد. شاید یکی از مهم‌ترین دوران رواج گسترده این عناوین، سلسله قاجار باشد و همان تلاش ناصرالدین‌شاه برای صاحبقران‌شدن. 

در میان بناهایی که عنوان صاحبقرانی را به دنبال خود دارند، از همه‌مشهورتر کاخ صاحبقرانیه نیاوران است؛ کاخ ییلاقی پادشاهان قاجار که به‌مناسبت سی‌ساله‌شدن سلطنت ناصرالدین‌شاه، و به دستور او، صاحبقرانیه خوانده شد. 

سازنده این بنا، استاد محمدابراهیم معمارباشی بوده که نسبتی هم با خاندان سلطنتی داشته. او در طبقه همکف، حوض‌خانه‌ای ساخت که در 4گوشه آن، 4 اتاق و در ضلع شمالی‌اش، شاه‌نشین قرار داشت. ضلع جنوبی را هم با یک ارسی سه‌لنگه و دو پنجره، به فضای باغ مشرف کرد. وسط حوض‌خانه هم حوضی مرمرین هشت‌ضلعی‌ای قرار گرفت.

ازآنجاکه ناصرالدین‌شاه زمان زیادی را در این کاخ می‌گذراند، دستور داد در سال 1236 خورشیدی، یک دستگاه تلگراف در کاخ نصب شود و علی‌قلی‌میرزا اعتضادالسلطنه، عموی خود را متصدی آن کرد. نخستین مخابره تلگرافی هم از قصر سلطنتی در ارگ، به کاخ صاحبقرانیه و با تشریفات خاص انجام شد و اعتضادالسلطنه، نشان افتخار گرفت.

پس از انقلاب و در حوالی سال‌ 1374 این کاخ استحکام‌بخشی و مرمت شد. درنهایت این عمارت از سال 1377 به‌عنوان موزه مورد بازدید عموم قرار گرفت؛ عمارتی که در یازدهم بهمن 1334، به شمار 419 در فهرست آثار ملی به ثبت رسید.

با صدای بهزاد بهادر