بیمارستان وزیری

پزشکی در ایران، تاریخی طولانی دارد و شاید بتوان تاریخ آن را به اشکانیان ساکن در خوارزم برسانیم و از تریتا، یا همان سریتا، پزشک آریایی نام ببریم. جندی‌شاپور را هم که می‌دانیم چه نقش گسترده‌ای در تاریخ طب داشت؛ اما وقتی پای پزشکی مدرن به میان می‌آید، به ناصرالدین شاه می‌رسیم که نخستین بیمارستان مدرن ایران، با عنوان «مریض‌خانه دولتی» را بنا کرد. باز هم، همان ماجرای سفرهای اروپایی و تحت‌تأثیر قرارگرفتن این شاه قاجار.

سال‌ها بعد، ساخت مریض‌خانه‌هایی با بودجه‌های شخصی و از طرف خیرین هم رواج یافت که ازجمله آن‌ها، مریض‌خانه وزیری بود. 

حوالی سال 1267 خورشیدی بود که وبای خانمان‌سوز به تهران آمد و مردم را گروه‌گروه کشت. در آن زمان، میرزا عیسی تفرشی، پس از فوت پدرش و به‌جای او، نائب‌الحکومه تهران، و وزیر و پیشکار کامران میرزا شد. پس از این بود که به «وزیر» معروف شد.

پس از ابتلا به وبا، این دولتمرد و خَیر دوره قاجار، به فکر دایرکردن بیمارستانی برای ارتقای سطح بهداشت مردم، و مبارزه با بیماری‌ها افتاد. قبل از آنکه وبا او را از پا درآورد، به شیخ هادی نجم‌آبادی، روحانی بلندآوازه عصر ناصری، وصیت کرد که از ثلث دارایی او مریض‌خانه‌ای بنا کند.

این مریض‌خانه، به‌سبب اینکه تأمین و تخصیص اعتبارش از محل عواید موقوفه بود، در سال 1299 خورشیدی، به‌دلیل کسری بودجه تعطیل شد ولی مدتی بعد دوباره گشایش یافت تا اینکه در سال 1301، هیئت‌وزرا تصویب کردند که بودجه ماهانه سه بیمارستان دولتی، وزیری و نسوان، از عواید گمرکی پرداخت شود. 

آنچه امروز از این یادگار موقوفه پزشکی به جا مانده، فقط بنایی آجری در بخش جنوبی آن است؛ بخشی شامل در ورودی بیمارستان و یک حمام که با دیوارهای باربر با ضخامت یک متر و طاق‌های آهنگ روی آن‌ها، هنوز روایتگر تاریخ پزشکی در دوره قاجارند.

خش جنوبی، یعنی همان تنها بخش باقی‌مانده بیمارستان وزیری، هنوز در بین خیابان‌های شیخ هادی و ولیعصر، کوچه سخنور، با دیوارهای خسته و آجرهای صبور، ایستاده تا یادگار بخشی از تاریخ پزشکی ایران را زنده نگه دارد. این بخش، در دوم شهریور 1377 و به شماره 2383، در فهرست آثار ملی ایران، ثبت شده است.