عمارت کوشک

ارزش بناهای قاجاری فقط در زیبایی معماری آن‌ها نیست؛ این ساختمان‌ها بازتاب تحولات سیاسی و گرایش دربار و نخبگان به الگوهای اروپایی‌اند. در کنار کاخ‌های سلطنتی، برخی خانه‌های اشراف و صاحب‌منصبان نیز با همین شکوه ساخته شدند که یکی از سالم‌ترین نمونه‌های باقی‌مانده آن‌ها، عمارت کوشک شقاقی است.

این خانه متعلق به حسین شقاقی، مهندس تحصیل‌کرده ایران و فرانسه و از دست‌اندرکاران پروژه‌هایی چون جاده چالوس و تونل کندوان بود. گفته می‌شود ساخت خانه در اواخر قاجار آغاز شد و با روایتی همراه است که همسر شقاقی پیش از دیدن عمارت درگذشت.

کوشک در زمینی حدود ۱۶۰۰ متر مربع و در سه طبقه ساخته شده و از نظر معماری نمونه‌ای برجسته از تلفیق سبک ایرانی و اروپایی است. نمای بنا ترکیبی از آجر، خشت و بلوک‌های سیمانی الهام‌گرفته از نمونه‌های فرانسوی است و بعدها با کاشی‌کاری تزئین شد. پنجره‌های چوبی با شیشه‌های رنگی، تراش‌های آجری لوزی‌شکل، بافت حصیری آجر و مقرنس‌های سیمانی از شاخص‌ترین عناصر تزئینی آن‌اند.

این عمارت در سال ۱۳۵۷ به شرکتی خارجی واگذار شد و کاربری اداری یافت، اما آسیب جدی ندید. در سال ۱۳۶۴ سازمان میراث فرهنگی آن را خرید و مرمت کرد. امروز این بنا به‌عنوان مرکز مطالعات منطقه‌ای پاسداری از میراث فرهنگی ناملموس وابسته به یونسکو فعالیت می‌کند.

کوشک شقاقی در ۲۴ بهمن ۱۳۷۵ با شماره ۱۸۳۴ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد و همچنان یکی از مهم‌ترین نمونه‌های معماری تلفیقی تهران به‌شمار می‌رود. نباید آن را با عمارت شقاقی (متعلق به سیاوش شقاقی و مشهور به موزه نقاشی پشت شیشه ایران) اشتباه گرفت.

با صدای بهزاد بهادر