دقایق الحقایق- اثر شیخ احمد رومی

شیخ احمد رومی از شاگردان مکتب مولویه بود و در این اثر، با تکیه بر سخنان مولانا، آیات قرآن و احادیث نبوی، برخی از اشعار مثنوی و دیوان شمس را در قالب هشتاد فصل تفسیر کرده است. هر فصل با آیه‌ای از قرآن یا حدیثی از پیامبر آغاز می‌شود، سپس ترجمه‌ای فارسی و تفسیری عرفانی بر آن آورده شده، و در ادامه داستانی بر وزن مثنوی نقل می‌گردد که در نهایت با ابیاتی از مثنوی به پایان می‌رسد.

نثر دقایق‌الحقایق از نظر سادگی و روانی به زبان محاوره نزدیک است و از تکلف و صناعات لفظی دوری دارد. نویسنده در این اثر، برخلاف بسیاری از کتاب‌های عرفانی، تمرکز خود را بر تفسیر معانی و مفاهیم اخلاقی نهاده و از ذکر مناقب مشایخ پرهیز کرده است. برتری نثر بر نظم در این اثر، آن را به منبعی اصیل برای شناخت زبان فارسی قرن هشتم و درک سیر تصوف و تفکر مولوی‌گرایی تبدیل کرده است.