گورستان دولاب

اگر بخواهیم تاریخ‌نگاری قاجاری‌ها رو در کاخ پادشاهان جست‌وجو کنیم، بسیار محدود خواهیم شد. در هر گوشه شهر، در هر بنا و عمارتی، چه خانه شخصی، چه سردر خیابان و چه گورستان‌ها، نشانه‌ها و نمادهای بسیاری است که از روزگار سپری‌شده این شهر و مردمان آن می‌گوید. مردمانی که با هر هویت و باور و مذهبی، به دلایلی به پایتخت رسیده بودند و در این شهر تاریخ‌ساز شدند. یکی از پرجمعیت‌ترین هم‌نشینان مردم تهران، ارامنه بودند. با توسعه تهران در عصر ناصری و افزایش امنیت اجتماعی و همچنین تأسیس سفارتخانه‌های متعدد، تعدادی از خانواده‌های ارمنی در نقاط مختلف شهر ساکن شدند. این حضور، شاید در ابتدا از سر اجبار بود اما در ادامه درست مانند سایر شهروندان، جزوی از پایتخت شدند؛ در تأیید این حرف، همین بس که حتی در تهران، گورستانی هم مخصوص ارامنه و خارجیان ساخته شد. گورستانی که در سال 1233 در محدوده زمین‌های کشاورزی روستای قدیمی دولاب در شرق تهران بنا شد. داستان آن هم به خاکسپاری پیکر دکتر لویی آندره ارنست کلوکه، پزشک محمد شاه و ناصرالدین شاه قاجار در این گورستان برمی‌گردد که راه را برای خاکسپاری درگذشتگان کاتولیک در تهران هموار کرد. بعدها آرامگاهی گنبددار برای کلوکه ساخته شد. روایت دیگری هم از اعتمادالسلطنه هست که در مرآت‌البدان نوشته: «در سال ۱۱۳۷ قمری به دستور کریم‌خان زند، ارامنه سنگ‌تراش اصفهانی به تهران منتقل و در محله دولاب ساکن شدند. این انتقال جمعیت، زمینه‌ساز احداث گورستان دولاب در شرق تهران شد و باعث شد این منطقه به پایگاهی برای ارامنه تبدیل شود.»

با صدای بهزاد بهادر