تحولی بنیادین در پیوند سلول‌های بنیادی

تاریخچه پزشکی در حوزه هماتولوژی و انکولوژی همواره با یک تضاد درونی بزرگ همراه بوده است؛ برای نجات جان بیمارانی که از نارسایی‌های مغز استخوان یا سرطان‌های خون رنج می‌برند، پزشکان ناگزیر بوده‌اند از روش‌هایی استفاده کنند که خود به شدت سمی و آسیب‌رسان هستند. پیوند سلول‌های بنیادی خون‌ساز (HSCT) دهه‌هاست که به عنوان تنها راه درمان قطعی برای طیف وسیعی از اختلالات ژنتیکی و بدخیمی‌های خونی شناخته می‌شود، اما پیش‌نیاز این پیوند، مرحله‌ای موسوم به «آماده‌سازی» یا Conditioning است که در آن مغز استخوان بیمار باید با دوزهای بالای شیمی‌درمانی یا پرتوتابی کل بدن (TBI) تخلیه شود تا فضا برای سلول‌های اهدایی جدید باز شود. این فرآیند که در متون علمی به عنوان یک متد «سمی» و «غیرانتخابی» توصیف می‌شود، منجر به آسیب‌های سیستمیک دائمی، از جمله نارسایی ارگان‌ها، ناباروری، موکوزیت شدید و افزایش خطر ابتلا به سرطان‌های ثانویه در آینده می‌شود.

دستاورد اخیر دانشمندان در دانشگاه پزشکی استنفورد، که در صدر آن پژوهشگرانی چون اگنیشکا چکوویچ (Agnieszka Czechowicz) و جودیت شیزورو (Judith Shizuru) قرار دارند، نقطه عطفی در تاریخ این حوزه محسوب می‌شود. این تیم تحقیقاتی موفق به ابداع روشی شده‌اند که در آن، آنتی‌بادی‌های اختصاصی جایگزین شیمی‌درمانی و پرتوتابی مخرب می‌شوند. این متد که از آنتی‌بادی موسوم به بریکویلیماب (Briquilimab) یا JSP191 استفاده می‌کند، به طور دقیق سلول‌های بنیادی معیوب را در مغز استخوان هدف قرار داده و بدون آسیب رساندن به سایر بافت‌های بدن، فضا را برای پیوند موفقیت‌آمیز سلول‌های سالم فراهم می‌کند. این رویکرد نه تنها بار سمی درمان را به شدت کاهش می‌دهد، بلکه امکان انجام پیوند را برای بیمارانی که پیش از این به دلیل ضعف جسمانی یا سن بالا از این درمان محروم بودند، فراهم می‌سازد.