بیمارستان دادگستری

بیمارستان دادگستری در دل شلوغی مرکز تهران، موقوفه‌ای قاجاری از میرزا معصوم فاضل عراقی است؛ مستشار قاجاری و از مؤسسان کانون وکلای دادگستری که خانه‌اش را برای درمان نیازمندان وقف کرد. این بنا ابتدا در سال ۱۳۳۴ به‌عنوان بیمارستان زنان دادگستری وقف شد و از سال ۱۳۳۷ با ۳۵ تخت آغاز به کار کرد. در دهه ۴۰، ساختمان‌های دیگری به مجموعه افزوده شد.

سربازان هخامنشی در میان آجرهای سرخ

ورود به عمارت با کتیبه‌هایی از سربازان هخامنشی آغاز می‌شود که بر سردر و ستون‌ها نقش بسته‌اند. درهای چوبی، کاشی‌های فیروزه‌ای نقش‌برجسته و آجرهای سرخ‌رنگ، هویت اواخر دوره قاجار را به‌خوبی نشان می‌دهند.

پلان مستطیلی بنا با پیش‌آمدگی و فرورفتگی‌های نما، تنوع بصری ایجاد کرده و بخش مرکزی نما با پنجره‌های شیشه‌ای برجسته‌تر است. در داخل عمارت نیز اتاقی با کاشیکاری و نقش اسطوره‌های ایرانی دیده می‌شود.

تغییرات و مرمت یک بنای وقفی

با وجود تبدیل خانه به بیمارستان، بنا تا سال ۱۳۵۲ بدون تغییر اساسی باقی ماند. پس از انقلاب، تلاش‌هایی برای حفظ نیت واقف و جلوگیری از تخریب کامل انجام شد. در نهایت، این عمارت در سال ۱۳۷۰ زیر نظر کارشناسان میراث فرهنگی مرمت شد و در یازدهم بهمن ۱۳۷۸ با شماره ۲۵۶۸ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.

در سال ۱۳۹۶ نیز بازسازی زیرساخت‌ها تکمیل شد و امروز بیمارستان با امکانات و تجهیزات به‌روز فعال است.

نامی که بر کتیبه ماندگار شد

فاضل عراقی در دهه ۳۰ خورشیدی در آلمان درگذشت و در شهر ری به خاک سپرده شد. هرچند نام او برای بسیاری ناآشناست، اما کتیبه کوچک سردر عمارت همچنان یادآور انسانی است که خانه‌اش را برای درمان دیگران وقف کرد؛ بنایی که کاربری‌اش تغییر کرده، اما روح انسان‌دوستی واقفش را حفظ کرده است.