اپیزود پنجاه‌و‌یک: سرآغاز تلویزیون در ایران

سرآغاز تلویزیون در ایران

تلویزیون در ایران، نه ناگهانی به‌وجود آمد و نه بی‌حاشیه.

اواخر دهه ۱۳۳۰، با ابتکار حبیب‌الله ثابت، اولین شبکه تلویزیونی ایران به‌صورت خصوصی راه‌اندازی شد؛ رسانه‌ای نوظهور که خیلی زود نشان داد فقط ابزار سرگرمی نیست، بلکه قدرت شکل‌دادن به ذائقه، خیال و افکار عمومی را دارد.

همین قدرت بود که دولت پهلوی را نگران کرد.

در دهه ۱۳۴۰، تلویزیون ملی ایران شکل گرفت و مدیریت آن به رضا قطبی سپرده شد؛ چهره‌ای اثرگذار که تلویزیون را از یک ویترین سرگرمی، به نهادی فرهنگی ـ آموزشی تبدیل کرد. تئاتر تلویزیونی، مستند، برنامه‌های هنری و حضور روشنفکران، بخشی از این تغییر مسیر بود.

اما هم‌زمان، عدم توازن میان تولید داخلی و آثار خارجی، مسئله‌ای جدی شد؛ همان نقطه‌ای که دکتر معتمدنژاد، پدر علم ارتباطات ایران، به آن نقد داشت:

تلویزیونی که اگر نتواند روایت بومیِ آگاهانه بسازد، ناخواسته به بازتاب‌دهنده جذابیت‌های دیگران تبدیل می‌شود.

در این اپیزود، مسیر پرکشمکش تلویزیون ایران را مرور می‌کنیم؛

از سرمایه‌داری خصوصی،

تا کنترل دولتی،

و از سرگرمی صرف،

تا نبردی ناتمام میان قدرت، فرهنگ و رسانه.