آناکست علم و آموزش

با وجود پیشرفت‌های چشمگیر و شتابان در دنیای علم و فناوری، هنوز هیچ فناوری‌ای نتوانسته پیچیدگی و توانایی‌های مغز انسان را به‌طور کامل بازآفرینی کند. در این میان، هوش ارگانوئیدی با استفاده از سلول‌های ع...

رسانه فقط تلویزیون، رادیو، روزنامه یا شبکه‌های اجتماعی نیست؛ بلکه بخشی از فرایند ارتباط، انتقال اطلاعات و شکل‌گیری تجربه انسان از جهان است. در نخستین اپیزود پادکست سواد رسانه‌ای آناکست، چیستی رسانه و ...

زمین در طول شبانه‌روز همواره در حال چرخش است و سرعت این حرکت در استوا به حدود ۱۶۷۰ کیلومتر بر ساعت می‌رسد؛ با این حال، ما این حرکت را احساس نمی‌کنیم. اما اگر روزی چرخش زمین متوقف شود، چه اتفاقی برای س...

بحران آب و افزایش هدررفت منابع، نیاز به روش‌های هوشمند برای مدیریت شبکه‌های آبرسانی را بیش از گذشته ضروری کرده است. فناوری اینترنت اشیا با اتصال حسگرها، کنتورهای هوشمند و تجهیزات کنترلی، امکان پایش و ...

اقیانوس‌ها یکی از مهم‌ترین زیست‌بوم‌های زمین و زیستگاه طیف گسترده‌ای از گونه‌های جانوری و گیاهی هستند. این پهنه‌های آبی در تنظیم اقلیم، چرخه کربن و حفظ تعادل زیست‌محیطی نقش مهمی دارند. در این قسمت از ...

مینیمالیسم فقط به معنای خلوت کردن خانه و کاهش وسایل نیست؛ این رویکرد می‌تواند به مدیریت افکار، اطلاعات، تعهدات و ورودی‌های روزمره نیز گسترش پیدا کند. در این اپیزود از آناکست، با مفهوم اضافه‌بار شناختی...

واقعاً در مدرسه چه چیزهایی می‌آموزیم؟ آموزش، تنها به کتاب‌های درسی و مطالب کلاس محدود نمی‌شود و محیط تحصیل می‌تواند نقش مهمی در شکل‌گیری مهارت‌های فردی و اجتماعی داشته باشد. در این اپیزود از آناکست، ب...

آغاز سال تحصیلی ۰۶ـ۱۴۰۵، در کنار شور و شوق بازگشت دانش‌آموزان به مدرسه، با یاد دانش‌آموزان و معلمان شهیدی همراه است که جای خالی‌شان در کلاس‌ها احساس می‌شود. در این اپیزود از آناکست، روایتی از روزهای د...

خشم بخشی طبیعی از هیجانات انسانی است و بدن پیش از بروز واکنش‌های شدید، نشانه‌هایی مانند افزایش ضربان قلب، انقباض عضلات و تغییر الگوی تنفس را نشان می‌دهد. در این اپیزود، تکنیک‌هایی مانند تنفس، شمارش مع...

سرعت نور فقط سریع‌ترین حرکت شناخته‌شده نیست؛ در نسبیت، مرزی بنیادی است که ماده، انرژی و اطلاعات نمی‌توانند از آن عبور کنند. هرچه یک جسم دارای جرم به این مرز نزدیک‌تر شود، برای افزایش اندک سرعت آن انرژ...

وقتی هوش مصنوعی تشنه برق و آب می‌شودهوش مصنوعی فقط به داده و الگوریتم وابسته نیست. پشت هر پاسخ، هزاران تراشه در دیتاسنترهایی عظیم مشغول پردازش هستند. رشد مدل‌های بزرگ، مصرف برق و تولید گرما را افزایش ...

اگر مغز پیش از آنکه از تصمیم خودمان آگاه شویم وارد عمل شود، تکلیف اراده آزاد چه می‌شود؟ آزمایش معروف بنجامین لیبت بیش از چهار دهه است که این پرسش را به یکی از جدی‌ترین بحث‌های میان علوم اعصاب و فلسفه ...

آتش فقط یکی از مهم‌ترین فناوری‌های اولیه بشر برای بقا نیست. پژوهشگران دانشگاه سنت‌اندروز و کالج دارتموث این فرضیه را مطرح کرده‌اند که دورهمی‌های شبانه کنار آتش، با ایجاد فرصت بیشتر برای گفت‌وگو، داستا...

نانو دیگر فقط یک واژه روی بسته‌بندی محصولات نیست. پشت این کلمه دنیایی از تغییرات عجیب در رفتار مواد پنهان شده است. در مقیاس نانو، اندازه و شکل ماده می‌توانند روی رنگ، واکنش‌پذیری، رسانایی، استحکام و ح...

ما درباره تاریخ و تحول جهان اطلاعات زیادی داریم؛ از انبساط کیهانی و تابش زمینه کیهانی تا شکل‌گیری ستاره‌ها و کهکشان‌ها. با این حال، بررسی وضعیت‌های نخستین کیهان همچنان یکی از موضوعات مهم پژوهش‌های علم...

گرانش یکی از آشناترین پدیده‌های جهان است. نیرویی که در تجربه روزمره همیشه آن را به شکل جاذبه می‌شناسیم. اما در دنیای کوانتوم، ترکیب برهم‌نهی، تداخل و پس‌گزینش می‌تواند نتیجه‌ای ایجاد کند که ظاهراً در ...

ترس از قضاوت شدن یکی از تجربه‌های رایج انسانی است که می‌تواند تصمیم‌ها، روابط و حتی مسیر شغلی افراد را تحت تأثیر قرار دهد. این ترس از نگاه روان‌شناختی می‌تواند با سازوکارهای بقا، تجربه‌های دوران کودکی...

توقف زمان یکی از جذاب‌ترین ایده‌های علمی‌تخیلی است؛ اما اگر واقعاً اتفاق بیفتد، جهان شبیه فیلم‌ها نخواهد بود. زمان فقط عقربه‌های ساعت نیست. بخشی از ساختار فضا-زمان و بستری است که تمام تغییرات و رویداد...

گاهی پیچیده‌ترین فناوری‌ها نه در یک کارخانه، بلکه در دل خودِ طبیعت شکل می‌گیرند. دانشمندان در یک کریستال فروالکتریک، شبکه‌ای سه‌بعدی از حوزه‌های الکتریکی پیدا کرده‌اند که بدون طراحی مستقیم انسان و به‌...

آیا ممکن است چیزی از یک تجربه، بدون مغز، در بدن باقی بماند و به موجود دیگری منتقل شود؟ این سؤال در دهه‌های ۱۹۵۰ تا ۱۹۷۰ با آزمایش‌های جنجالی روی پلاناریاها به یکی از بحث‌های عجیب علوم اعصاب تبدیل شد. ...

در این اپیزود از «آناکست»، سراغ مفهوم «هنر ظریف بی‌خیالی» می‌رویم؛ رویکردی که بر انتخاب آگاهانه ارزش‌های شخصی، پذیرش محدودیت‌های زندگی و رها کردن دغدغه‌هایی که خارج از کنترل ما هستند تأکید دارد. در اد...

ماده DMT از مواد روان‌گردان قدرتمندی است که مصرف آن می‌تواند تغییرات شدید و ناگهانی در ادراک، احساس زمان، هویت و ارتباط فرد با محیط ایجاد کند. برخی مصرف‌کنندگان پس از تجربه این ماده توهم زا از مشاهده ...

هشتاد سال پس از انفجار اتمی هیروشیما، بررسی ذرات میکروسکوپی «هیروشیمایت» به کشف آلیاژی ناشناخته انجامیده است. این ماده از ترکیب چند عنصر و با ساختاری بلوری شکل گرفته و می‌تواند در جرم‌شناسی هسته‌ای و ...

ریاضیات برای ما فقط مجموعه‌ای از اعداد و فرمول‌ها نیست؛ شاید زبانی باشد که ساختار جهان با آن توصیف می‌شود. در این اپیزود سراغ یکی از قدیمی‌ترین پرسش‌های فلسفه علم می‌رویم: آیا ریاضیات را اختراع کرده‌ا...

آیا ممکن است اطلاعات برخلاف جهت معمول زمان حرکت کند و از آینده به گذشته برسد؟ یک پژوهش تازه در نظریه اطلاعات کوانتومی، این پرسش عجیب را نه به‌عنوان یک داستان علمی‌تخیلی، بلکه به‌عنوان یک مسئله دقیق ری...

کیهان مملو از ستاره‌ها و سیاره‌هایی است که برخی می‌توانند شرایط مناسبی برای شکل‌گیری حیات داشته باشند، اما تاکنون هیچ شواهد مستقیمی از تمدن هوشمند فرازمینی پیدا نشده است؛ مسئله‌ای که به «پارادوکس فرمی...

صدایی بم و مداوم که بعضی آدم‌ها می‌شنوند و بعضی دیگر نه؛ صدایی شبیه موتور، پمپ یا ترانسفورماتور که گاهی هیچ منبع مشخصی برای آن پیدا نمی‌شود. صدای «هام» سال‌هاست در نقاط مختلف جهان گزارش شده، اما برخلا...

گزارش‌های جهانی از تغییر سریع ترکیب مشاغل و مهارت‌های موردنیاز تا سال ۲۰۳۰ خبر می‌دهند. در این میان، یادگیری مداوم، تفکر انتقادی، خلاقیت، هوش هیجانی و انطباق‌پذیری اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند. سواد دیجی...

داستان تبدیل نور خورشید به برق در سال ۱۸۳۹ با کشف اثر فتوولتائیک توسط ادموند بکرل آغاز شد و با پیشرفت فیزیک و شناخت ماهیت نور ادامه یافت. ساخت نخستین سلول خورشیدی سیلیکونی عملی در سال ۱۹۵۴ نقطه عطف ای...

این ایده از برخی مدل‌های کیهان‌شناسی و تفسیرهای مکانیک کوانتومی شکل گرفته است؛ از جهان‌های حبابی در مدل «تورم ابدی» تا تفسیر «جهان‌های متعدد». با این حال، این دیدگاه‌ها به معنای اثبات وجود جهان‌های مو...

آنتی‌بیوتیک‌ها از مهم‌ترین دستاوردهای پزشکی مدرن هستند، اما مصرف نادرست و بیش از اندازه آنها، در کنار عواملی مانند انتقال باکتری‌های مقاوم، مصرف داروهای ضد میکروبی در دامپزشکی و کشاورزی و انتشار عوامل...

بررسی بیش از ۲۰ سال داده‌های تلسکوپ فضایی INTEGRAL، دو ناحیه غیرمنتظره از تابش مرتبط با پوزیترون‌ها را در خارج از دیسک اصلی راه شیری آشکار کرده است. این یافته نشان می‌دهد پوزیترون‌ها می‌توانند مسافت‌ه...

آیا می‌توان ساعت بدن را به عقب برگرداند؟ پژوهشی جدید نشان داده که پاسخ این سؤال دیگر کاملاً تخیلی نیست. دانشمندان با طراحی یک آنزیم مهندسی‌شده توانسته‌اند بخشی از آسیب‌های شیمیایی ناشی از پیری را در پ...

سال‌هاست نوشیدن آب پیش از غذا یا هنگام غذا به‌عنوان یکی از توصیه‌های رایج برای کنترل اشتها و کاهش وزن مطرح می‌شود. اما نتایج یک پژوهش جدید نشان می‌دهد این راهکار ممکن است همیشه به کاهش کالری دریافتی م...

ویدئوهای کوتاه در سال‌های اخیر به یکی از پرمخاطب‌ترین قالب‌های محتوای دیجیتال تبدیل شده‌اند؛ اما پژوهش‌های علوم اعصاب و روان‌شناسی نشان می‌دهند سازوکار این پلتفرم‌ها فراتر از یک ابزار سرگرمی عمل می‌کن...

فیزیک کوانتوم یکی از بنیادی‌ترین نظریه‌های علم برای توصیف رفتار ماده و انرژی در کوچک‌ترین مقیاس‌های شناخته‌شده است؛ جایی که قوانین فیزیک کلاسیک دیگر پاسخگوی پدیده‌ها نیستند. در این اپیزود از آناکست، م...

در این اپیزود، یکی از مهم‌ترین پژوهش‌های علوم اعصاب را بررسی می‌کنیم؛ مطالعه‌ای ۲۴ ساله که نشان می‌دهد تماشای طولانی‌مدت و منفعل تلویزیون با تغییرات ساختاری مغز و افزایش خطر زوال شناختی ارتباط دارد. ا...

برنامه فضایی ایران دیگر تنها به پرتاب چند ماهواره محدود نمی‌شود. توسعه ماهواره‌های مخابراتی و سنجشی، طراحی منظومه‌های اینترنت اشیا، ایجاد پایگاه‌های جدید پرتاب و گسترش همکاری‌های بین‌المللی، نشان‌دهند...

پزشکی بازساختی، مرزهای درمان را گسترش داده و از ظرفیت‌های درونی بدن برای ترمیم آسیب‌ها بهره می‌گیرد. در این اپیزود، از سلول‌های بنیادی و مهندسی بافت تا ژن‌درمانی و دیگر فناوری‌های نوین را بررسی می‌کنی...

آیا زندگی مدرن انسان را به «زامبی» تبدیل کرده است؟ در این اپیزود، پدیده «سندروم زامبی» از منظر روان‌شناسی، جامعه‌شناسی و رفتار سازمانی واکاوی می‌شود؛ از تأثیر سبک زندگی مصرف‌گرا و فرسودگی شغلی گرفته ت...

زیست‌فناوری دیگر فقط یک شاخه دانشگاهی نیست؛ فناوری‌ای است که می‌تواند امنیت سلامت را تضمین کند، بهره‌وری صنایع را افزایش دهد و به موتور توسعه اقتصادی کشورها تبدیل شود. در این اپیزود، نگاهی به زیست‌بوم...

در این اپیزود درمورد زیست‌بوم بیوتکنولوژی ایران صحبت می‌کنیم؛ جایی که پژوهشگران و شرکت‌های دانش‌بنیان در حال شکستن انحصارهای جهانی هستند. از تولید داروهای نوترکیب، واکسن‌های پیشرفته و داروهای بیوسیمیل...

هوش مصنوعی امروز در تشخیص بیماری‌ها، تحلیل تصاویر پزشکی، جراحی‌های رباتیک و پایش سلامت نقش پررنگی پیدا کرده است. اما آیا این فناوری می‌تواند جایگزین پزشکان شود؟ در این اپیزود از آناکست، با نگاهی علمی ...

در این اپیزود از آناکست، به دو موضوع بنیادین در روان‌شناسی رشد و فرزندپروری می‌پردازیم؛ سلامت روان والدین و دلبستگی ایمن. بررسی می‌کنیم که حال روانی پدر و مادر چگونه بر شکل‌گیری شخصیت، اعتمادبه‌نفس، ر...

در این اپیزود از آناکست، به یکی از مهم‌ترین دستاوردهای پزشکی ایران در حوزه سلول و ژن‌درمانی می‌پردازیم؛ جایی که فناوری پیشرفته CAR-T Cell با تلاش پژوهشگران کشور بومی‌سازی شده و افق‌های تازه‌ای برای در...

لودرهای ضدانفجار، کامیون ۱۵۰ تنی تمام‌برقی، سامانه‌های هوشمند لیزری، معدن‌کاری مبتنی بر هوش مصنوعی و حرکت به سوی فولاد سبز، تنها بخشی از تحولاتی است که با محوریت شرکت‌های دانش‌بنیان در صنایع بالادستی ...

کرم‌چاله‌ها سال‌هاست در مرز میان فیزیک نظری و داستان‌های علمی‌تخیلی قرار دارند. این اپیزود با مرور تاریخچه شکل‌گیری ایده کرم‌چاله، از معادلات انیشتین و پل انیشتین–روزن تا نظریه‌های جدیدی مانند ER=EPR،...

در این اپیزود، نگاهی داریم به روند توسعه فناوری در صنعت نفت ایران و نقش شرکت‌های دانش‌بنیان در بومی‌سازی تجهیزات راهبردی. از مهندسی معکوس توربین‌های صنعتی و تعمیرات هوشمند گرفته تا کاربرد هوش مصنوعی، ...

ربات‌ها دیگر تنها ابزارهایی برای انجام وظایف تکراری در خطوط تولید نیستند. در این اپیزود، تازه‌ترین پیشرفت‌های حوزه رباتیک را بررسی می‌کنیم؛ از ربات‌هایی که با استفاده از الگوریتم‌های تکاملی در محیط‌ها...

آیا می‌توان گوجه‌فرنگی را به یک «غذای درمانگر» تبدیل کرد؟ آیا برنجی که در شرایط خشکی و شوری رشد می‌کند، راه‌حل بحران امنیت غذایی آینده است؟ در این پادکست، تازه‌ترین دستاوردهای مهندسی ژنتیک گیاهی در سا...