بن داد هفتم - ایران پیش از ایران

در «بن‌داد» | روایت تاریخ حقوق ایران، به دوره‌ای از تاریخ این سرزمین می‌پردازیم که هنوز «ایران» به معنای سیاسی و دولتی‌اش شکل نگرفته بود، اما بسترهای نظم، قدرت و حکمرانی آرام‌آرام در حال ساخته‌شدن بودند. فلات ایران، پیش از ماد و هخامنشی، مجموعه‌ای از قوم‌ها، قبایل و واحدهای محلی بود که هرکدام با شیوه‌ی خاص خود، نظم اجتماعی را پیش می‌بردند؛ نه با قانون‌نامه‌های مدون، بلکه با پیمان، عرف، زور، آیین و تجربه‌ی زیسته. از هوری‌ها با شوراهای کوهستانی‌شان تا لولوبی‌هایی که مشروعیت را روی سنگ حک کردند؛ از گوتی‌هایی که نظم امپراتوری را فرو ریختند تا کاسی‌هایی که با سازگاری دوام آوردند؛ از مانناهایی که میان قدرت‌های بزرگ با خراج و پیمان زنده ماندند تا اورارتویی‌ها که با دژ و ثبت، نظم اداری ساختند؛ و از مارلیک با نشانه‌های جامعه‌ی طبقاتی تا روستاهای نخستین سیلک و گنج‌دره. «ایران پیش از ایران» روایت این پراکندگی است؛ مرحله‌ای که در آن مواد اولیه‌ی قانون، پیش از متن و پیش از دولت، در عمل و مناسبات روزمره شکل گرفت و زمینه را برای ظهور نخستین دولت‌های تاریخی در این سرزمین فراهم کرد.

منابع اصلی :

تاریخ ایران باستان - حسن پیرنیا

تاریخ جامع ایران – مجموعه نویسندگان

گزارش کاوش تپه گیان - رومن گیرشمن

گزارش کاوش مارلیک - عزت‌الله نگهبان

Ancient Iraq - Georges Roux

The Hurrians - Gernot Wilhelm

The Archaeology of Elam - Daniel T. Potts

The Ancient Civilization of Urartu - Boris Piotrovsky

Ecology and Empire: The Structure of the Urartian State - PaulZimansky

Assyrian Royal Inscriptions - A. Kirk Grayson

A History of Ancient Near Eastern Law - Raymond Westbrook (ed.)

Encyclopaedia Iranica