چرا از برد دیگران میبازیم؟

چرا از برد دیگران می‌بازیم؟چرا موفقیت بقیه گاهی حال ما رو خراب می‌کنه؟تا حالا شده خبر موفقیت یکی رو بشنوی و به‌جای اینکه خوشحال بشی، یه چیزی ته دلت فرو بریزه؟ همکارت ترفیع گرفته، دوستت درآمد بیشتری داره، یکی از هم‌سن‌وسال‌هات به هدفی رسیده که تو هنوز براش تلاش می‌کنی؛ و یهو با خودت می‌گی: «پس من چی؟ من کجای این ماجرام؟»نکته‌ی عجیب اینجاست که شاید هیچ‌چیزی ازت کم نشده باشه. نه حقوقت پایین اومده، نه موقعیتت رو از دست دادی، نه زندگی‌ات نسبت به دیروز تغییر کرده. فقط یکی دیگه جلو رفته؛ اما ذهن تو این اتفاق رو جوری تفسیر می‌کنه که انگار خودت عقب افتادی.چرا گاهی بردِ دیگران رو باختِ خودمون می‌بینیم؟توی این اپیزود از رادیو فیکشن، سراغ یکی از آشناترین و درعین‌حال کمتر بررسی‌شده‌ترین تجربه‌های انسانی می‌ریم: حسادت، مقایسه‌ی اجتماعی و رقابتی که خیلی وقت‌ها بی‌سروصدا توی ذهنمون جریان داره.با کمک مفاهیم روان‌شناسی بررسی می‌کنیم چرا خودمون رو با آدم‌های اطرافمون مقایسه می‌کنیم، چرا موفقیت کسی که به ما شبیهه بیشتر به چشممون میاد و چطور ممکنه پیشرفت یک نفر، احساس ارزشمندی ما رو زیر سؤال ببره.توی این اپیزود چه چیزهایی می‌شنوی؟مقایسه‌ی اجتماعی چیه؟ روان‌شناس لئون فستینگر در سال ۱۹۵۴ نظریه‌ی مقایسه‌ی اجتماعی رو مطرح کرد؛ بر اساس این ایده که ما برای ارزیابی توانایی‌ها و باورهای خودمون، از دیگران هم به‌عنوان نقطه‌ی مقایسه استفاده می‌کنیم. این مقایسه گاهی به پیشرفت ما کمک می‌کنه و گاهی باعث می‌شه احساس کنیم به‌اندازه‌ی کافی خوب نیستیم. <Link url="https://journals.sagepub.com/doi/full/10.1177/001872675400700202" title="منبع پژوهشی"/>چرا موفقیت بعضی آدم‌ها بیشتر اذیتمون می‌کنه؟ چرا ممکنه از پیشرفت یک غریبه چندان ناراحت نشیم، اما وقتی همکار، دوست یا هم‌سن‌وسال خودمون موفق می‌شه، ناخودآگاه خودمون رو باهاش مقایسه کنیم؟حسادت همیشه مخربه؟ نه لزوماً. مقایسه با کسی که از ما جلوتره، می‌تونه به ما انگیزه بده یا باعث بشه احساس تهدید و ناکافی بودن کنیم. تفاوت مهم اینه که موفقیت طرف مقابل رو الهام‌بخش ببینیم یا تهدیدی علیه ارزش خودمون. <Link url="https://www.apa.org/pubs/highlights/spotlight/issue-115.html" title="مرور پژوهش‌های مقایسه‌ی اجتماعی"/>چرا فکر می‌کنیم برد یکی یعنی باخت یکی دیگه؟ در روان‌شناسی، این طرز فکر با مفهوم «باور صفرجمع» شناخته می‌شه؛ یعنی این تصور که هر منفعتی که به یک نفر می‌رسه، الزاماً به ضرر فرد دیگه‌ای تموم می‌شه. پژوهشی در مجله‌ی Nature Reviews Psychology در سال ۲۰۲۳ توضیح می‌ده که چنین باوری می‌تونه تحت تأثیر احساس تهدید، تصور کمبود منابع و شرایط اجتماعی شکل بگیره؛ حتی در موقعیت‌هایی که لزوماً بازیِ برد و باخت نیستن. <Link url="https://www.nature.com/articles/s44159-023-00194-9" title="مطالعه‌ی روان‌شناسی باور صفرجمع"/>از عدالت تا حسادت؛ مرز کجاست؟ چه زمانی اعتراض به موفقیت یک نفر، واکنشی منطقی به بی‌عدالتیه و چه زمانی داریم احساس عقب‌ماندن خودمون رو به شکل قضاوت درباره‌ی دیگران بروز می‌دیم؟چطور از این چرخه بیرون بیایم؟ چطور می‌تونیم حسادت رو بدون سرزنش خودمون بشناسیم، ازش درباره‌ی خواسته‌هامون اطلاعات بگیریم و به‌جای پایین کشیدن دیگران، روی مسیر خودمون تمرکز کنیم؟این اپیزود برای چه کسانی مفیده؟این اپیزود می‌تونه برای تو مفید باشه اگر:وقتی دوست یا همکارت موفق می‌شه، با وجود اینکه دوست داری ازش حمایت کنی، ته دلت احساس حسادت یا ناراحتی می‌کنی.مدام خودت رو با هم‌سن‌وسال‌هات مقایسه می‌کنی و احساس می‌کنی از زندگی عقب موندی.موفقیت دیگران در شبکه‌های اجتماعی باعث می‌شه دستاوردهای خودت رو کوچک ببینی.در محیط کار یا روابط دوستانه، رقابت و مقایسه بیشتر از چیزی که دوست داری روی حالت تأثیر می‌ذاره.گاهی فکر می‌کنی برای اینکه تو دیده بشی، یکی دیگه باید کمتر دیده بشه.می‌خوای حسادت، رقابت، اعتمادبه‌نفس و احساس ارزشمندی خودت رو بهتر بشناسی.به روان‌شناسی رفتار انسان، ریشه‌های اجتماعی احساسات و دلیل واکنش‌های گاهی متناقض خودمون علاقه داری.لازم نیست آدم حسود یا رقابت‌جویی باشی تا این موضوع بهت مربوط بشه. گاهی همین احساس کوتاه و ناخوشایند بعد از شنیدن خبر خوب دیگران، سرنخی درباره‌ی خواسته‌ها، ترس‌ها یا معیارهایی به ما می‌ده که باهاشون خودمون رو می‌سنجیم.شاید مسئله این نباشه که چرا دیگران برنده می‌شن؛ شاید مسئله این باشه که چرا ذهن ما برای احساس ارزشمندی، به باختن اون‌ها احتیاج پیدا می‌کنه.اگر فکر میکنید این اپیزود حال کسی رو خوب میکنه و یا به دردش میخوره براش بفرستید. Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.