فصل چهارم رادیو آموزش فیزیک | الگوریتم حذف اضافات (میکل آنژ-اینشتین-فاینمن)

الگوریتم «حذف اضافات» که می‌توان آن را در یک خط فکری از میکل‌آنژ → اینشتین → فاینمن دنبال کرد، الگوریتمی است که می‌گوید: فهم عمیق، نه با افزودن عناصر جدید، بلکه با کنار زدن آنچه غیرضروری است به‌دست می‌آید. این الگوریتم، هنرِ ساده‌سازی آگاهانه است، نه ساده‌انگاری.

میکل‌آنژ در پاسخ به این پرسش که چگونه مجسمه می‌سازد، گفت: «مجسمه از پیش در سنگ وجود دارد؛ من فقط اضافات را حذف می‌کنم.» همین منطق، قرن‌ها بعد در علم تکرار شد. اینشتین نشان داد که برای توصیف فضا و زمان، نیازی به فرض‌های زائد مانند «اتر» نیست. با حذف یک مفهوم اضافی، ساختاری عمیق‌تر و سازگارتر از جهان پدیدار شد.

فاینمن این الگوریتم را به زبان آموزش و فیزیک نظری رساند. او باور داشت اگر نتوانی یک ایده را ساده توضیح دهی، هنوز آن را نفهمیده‌ای. در نمودارهای فاینمن، به‌جای معادلات پیچیده، مسیرهای حداقلیِ معنا حفظ می‌شوند؛ فقط آنچه در برهم‌کنش نقش دارد باقی می‌ماند.

در تاریخ علم، بسیاری از بن‌بست‌ها نتیجهٔ انباشت فرضیات کمکی بوده‌اند؛ درست مانند نظام بطلمیوسی با فلک‌های تدویر. الگوریتم حذف اضافات، این زوائد را یکی‌یکی کنار می‌زند تا ساختار اصلی نمایان شود.

در «رادیو آموزش فیزیک»، این الگوریتم با کمک تاریخ علم و هوش مصنوعی بررسی می‌شود تا نشان دهد چگونه پیشرفت علمی اغلب نه با پیچیده‌تر کردن مدل‌ها، بلکه با شجاعت در حذفِ اضافات رخ داده است.