بیماری عروق کرونر (CAD)

صفحه اصلی این مقاله در وبسایت آموزشی خدماتی زیماد : https://www.zimad.org/coronary-artery-disease-atherosclerosis-mechanism/

بیماری عروق کرونر (Coronary Artery Disease - CAD) که در متون پزشکی نوین اغلب با عنوان کلی‌تر "بیماری قلبی ایسکمیک" شناخته می‌شود، یک پدیده پاتوفیزیولوژیک چندوجهی است که نمی‌توان آن را صرفاً به یک انسداد مکانیکی ساده در لوله‌های خون‌رسان قلب تقلیل داد. این بیماری، که همچنان علت اصلی مرگ‌ومیر در جوامع صنعتی و در حال توسعه است، نتیجه نهایی یک فرآیند التهابی مزمن، پیشرونده و سیستمیک به نام آترواسکلروز (Atherosclerosis) است. در حالی که تصور عمومی بر این است که CAD به معنای رسوب چربی در سطح داخلی رگ‌هاست، نگاه دقیق علمی نشان می‌دهد که این بیماری یک نبرد بیولوژیک پیچیده در لایه‌های عمیق دیواره شریان است که دهه‌ها قبل از بروز اولین علامت بالینی آغاز می‌شود.

آترواسکلروز فرآیندی است که در آن سد دفاعی عروق شکسته شده، لیپوپروتئین‌ها به دام می‌افتند و سیستم ایمنی بدن علیه بافت خودی وارد عمل می‌شود. این بیماری با باریک شدن یا انسداد لومن (مجرا) شریان‌های کرونر مشخص می‌شود، اما پاتولوژی آن شامل تغییرات ساختاری عمیق در لایه‌های اینتیما (Intima) و مدیا (Media) دیواره رگ است. یکی از مفاهیم کلیدی که درک آن برای فهم ماهیت موذیانه این بیماری ضروری است، «پدیده گلاگوف» (Glagov Phenomenon) است. بر اساس این پدیده، شریان‌های کرونر در مراحل اولیه تشکیل پلاک، دچار «بازسازی مثبت» (Positive Remodeling) می‌شوند؛ به این معنا که دیواره خارجی رگ منبسط می‌شود تا لومن رگ باز بماند و جریان خون حفظ شود. این مکانیسم جبرانی باعث می‌شود که پلاک آترواسکلروتیک بتواند حجم عظیمی از دیواره رگ (تا ۴۰ درصد سطح مقطع) را اشغال کند بدون اینکه در آنژیوگرافی استاندارد تنگی قابل توجهی دیده شود یا بیمار دچار علائم شود. بنابراین، CAD تنها بیماری تنگی رگ نیست، بلکه بیماری دیواره رگ است که ممکن است سال‌ها به صورت خاموش و بدون علامت پیشرفت کند تا زمانی که ظرفیت جبرانی رگ به پایان برسد یا پلاک به صورت ناگهانی پاره شود.