قسمت دوم - نبرد قادسیه

در پرونده‌ی قبل، به گوگمل رسیدیم؛ جایی که شکست داریوش سوم مسیر ایران را برای قرن‌ها تغییر داد. آنجا دیدیم که حتی اگر آن روز نتیجه برعکس می‌شد، ایران باز هم با همان مسائل قدیمی خودش روبه‌رو می‌ماند: دیوان‌سالاری، مالیات، رقابت اشراف، بحران جانشینی. این‌ها مسئله‌های یک سرزمین‌اند، نه مسئله‌های یک شاه.

حالا، چند قرن جلوتر می‌رویم. فرقی نمی‌کند در آن مسیر فرضی، آخرین وارثِ سنت هخامنشی هنوز بر تخت بوده یا دودمانی تازه جایش نشسته؛ تا اینجا، ایرانِ ما و ایرانِ واقعی به‌طرز عجیبی به هم نزدیک شده‌اند. هر دو، در آستانه‌ی قرن هفتم میلادی، امپراتوری بزرگی‌اند که از بیرون باشکوه به نظر می‌رسند و از درون خسته‌اند. برای همین، از این‌جا به بعد، اجازه بدهید مسیر را با نام واقعی‌اش دنبال کنیم: ساسانیان.

قادسیه. نبردی در میانه‌ی قرن هفتم میلادی، میان سپاه ساسانی و سپاه مسلمانان عرب.