اپیزود ۱: جن‌زدگی یا سایکوز؟ مرز علم، توهم و خرافه در مغز انسان

«صدایی می‌شنود که دیگران نمی‌شنوند، احساس می‌کند کنترل افکارش دست نیرویی ماورایی است… آیا او جن‌زده شده یا مغز در حال تجربه یک بحران بیولوژیک است؟»

در اولین اپیزود از پادکست «بی‌پرده با روان‌پزشک»، دکتر مرتضی اسدی سراغ یکی از تلخ‌ترین و پرهزینه‌ترین تقاطع‌های «خرافه» و «پزشکی» در جامعه ما می‌رود: مرز میان تجارب روان‌پریشانه (Psychosis) و باورهای عامیانه درباره طلسم، جن‌زدگی و چشم‌زخم.

وقتی فردی دچار هذیان و توهم می‌شود، کشاندن او به سمت دعا، سرکتاب و رمالی نه فقط بی‌فایده است، بلکه زمان حیاتی درمان را می‌سوزاند. در این اپیزود بر اساس داده‌های نوروساینس و روان‌پزشکی مدرن بررسی می‌کنیم که:

• سایکوز دقیقاً در مدارهای دوپامینی مغز چه کار می‌کند؟
• شاخص حیاتی DUP (مدت‌زمان سایکوز درمان‌نشده) چیست و چرا هر ماه تأخیر در مداخله، طبق شواهد بالینی (از جمله متأآنالیز دکتر دیانا پرکینز در American Journal of Psychiatry)، پیش‌آگهی درمان را بدتر می‌کند؟
• شواهد تصویربرداری مغزی (پروژه جهانی ENIGMA) درباره تغییرات ساختاری مغز درمان‌نشده چه می‌گویند؟
• چگونه علائم اولیه (Prodromal) را به موقع بشناسیم و از انگ‌زدن (Stigma) فاصله بگیریم؟

اگر با فردی در خانواده یا اطرافیان روبه‌رو شده‌اید که رفتارهایش دگرگون شده، یا می‌خواهید ریشه بیولوژیک این پدیده‌ها را بشناسید، این اپیزود پاسخی شفاف و مستند به شما خواهد داد.