ریسک‌فاکتور غدد درون‌ریز

هموستاز کاردیومتابولیک حاصل یک شبکه یکپارچه و چندبعدی از تعاملات هورمونی، سیگنالینگ سلولی و مسیرهای متابولیک است که اساساً توسط سه محور اصلی شامل محور هیپوتالاموس-هیپوفیز-تیروئید (HPT)، محور هیپوتالاموس-هیپوفیز-گوناد (HPG)، و محور هموستاز گلوکز و لیپید کنترل می‌شود. اختلال در هر یک از این گره‌های فیزیولوژیک می‌تواند زنجیره‌ای از واکنش‌های پاتوفیزیولوژیک را فعال کرده و فرد را در معرض ابتلا به سلامت مختل‌شده قلبی-عروقی-کلیوی-متابولیک (CKM) قرار دهد.

محور هیپوتالاموس-هیپوفیز-تیروئید (HPT) نقش تنظیم‌کننده اصلی نرخ سوخت‌وساز در حال استراحت (RMR) و ترموژنز را بر عهده دارد. هورمون آزادکننده تیروتروپین (TRH) از هیپوتالاموس موجب ترشح هورمون محرک تیروئید (TSH) از هیپوفیز قدامی شده که به نوبه خود سنتز و ترشح تیروکسین (T4) و تری‌آیدوتیرونین (T3) را تحریک می‌کند. هورمون T3 با پیوند به گیرنده‌های هسته‌ای تیروئید (TRα و TRβ)، بیان پروتئین‌های غیرجفت‌کننده میتوکندریایی (UCP1, UCP2, UCP3) و فعالیت ATPaseهای سدیم-پتاسیم را افزایش می‌دهد. نقص در عملکرد این محور، مانند آنچه در هیپوتیروییدی مشاهده می‌شود، با افت RMR، کاهش کلیرانس لیپوپروتئین‌های دارای آپولیپوپروتئین B (ApoB) به دلیل کاهش بیان گیرنده LDL، و افزایش مقاومت عروقی محیطی تظاهر می‌یابد. در مقابل، هایپرفعالیت این محور در بیماری گریوز به هایپرمتابولیسم، افزایش تقاضای اکسیژن میوکارد و آریتمی‌های دهلیزی می‌انجامد.

محور هیپوتالاموس-هیپوفیز-گوناد (HPG) از طریق ترشح پالساتیلی GnRH و متعاقباً LH و FSH، سنتز آندرژن‌ها و استروژن‌ها را کنترل می‌نماید. در مردان، تستوسترون آزاد و زیست‌دسترس‌پذیر به عنوان تنظیم‌کننده کلیدی توده عضلانی اسکلی، بافت چربی احشایی و حساسیت به انسولین عمل می‌کنند. هایپرانسولینمی مزمن ناشی از مقاومت به انسولین و چاقی احشایی، با سرکوب مستقیم بیان ژن گلوبولین پیوندیافته به هورمون جنسی (SHBG) در کبد، سطوح تستوسترون کل را کاهش می‌دهد. این افت هورمونی خود به عنوان یک فاکتور مشدّد، موجب افزایش بیشتر چربی احشایی و ترشح سایتوکاین‌های التهابی مانند IL-6 و TNF-α می‌شود که یک چرخه معیوب پاتوفیزیولوژیک را شکل می‌دهد.