روح پراگ؛ معرفی کتاب

روح پراگ با عنوان اصلی The spirit of pragae and other essays اثری از نویسندهٔ اهل پراگ به نام ایوان کلیما است. او از بزرگترین نویسندگان ادبیات چک به شمار می‌رود و عمده آثارش دربارهٔ تاریکی‌های دوره حکومت دیکتاتورها بر مردم است. در کتاب روح پراگ نویسنده در چهار بخش و بیست زیرمجموعه به بررسی یک دوران پانزده ساله از تجربیات شخصی خودش می‌پردازد که نتیجهٔ سال‌ها مطلب نوشتن در روزنامه و اسارت در اردوگاه آشویتس است و سیاست را دستمایهٔ همهٔ جستارهایش ‌کرده است. بنابراین خواندن این کتاب به کسانی توصیه می‌شود که به ادبیات و سیاست علاقه‌مندند. ایوان کلیما در پیشگفتار کتاب، به خوبی درباره کتابش چنین توضیح می‌دهد: مقالات این کتاب در عرض پانزده سال نوشته شده‌اند، اگرچه اکثر آن‌ها مربوط به سه سال گذشته است. کتاب را به پنج بخش تقسیم کرده‌ام. بخش اول شامل متونی است که بیش‌تر جنبه شخصی و زندگینامه‌ای دارند، چیزکی از زندگی من را بازمی‌گویند، و انگیزه‌ام را برای روی آوردن به نویسندگی، و رابطه‌ام را با شهر زادگاهم آشکار می‌کنند. بخش دوم حاوی یادداشت‌های روزنامه‌ای من است: ژانری که در سرزمین چک بسیار رایج و بسیار مورد علاقه مردم است. همین یادداشت‌های روزنامه‌ای نویسندگانی چون لودویک واتسولیک، واتسلاو هاول، پاول کوهوت و نویسندگان بسیار دیگری بود که در میان خوانندگان چک دست به دست می‌گشت. بخش سوم حاوی مقالات بلندتری است که کم و بیش ماهیت سیاسی دارند. من ادبیات را در دانشگاه چک آموختم و برای همین (دست‌کم در عالم نظر) این حق را پیدا کردم که راجع به نوشته‌های پیشینیانم و همکارانم اظهار نظر کنم. برای همین در بخش چهارم دو تفسیر کلی را درباره مشکلاتی که بر سر راه ادبیات در دوران مدرن هست گنجانده‌ام. و سرانجام، از میان نقدهای مفصل و نوشته‌هایم درباره تاریخ ادبیات یک پژوهش طولانی درباره فرانتس کافکا را برای بخش پایانی کتابم برگزیده‌ام.