جلال الدین همایی

مرهم نمی گذاری، زخم دگر مزن ! جلال‌ الدین همایی ؛ استاد زبان و ادبیات فارسی نویسنده، ادیب، شاعر، ریاضی‌دان و تاریخ‌نگار معاصر است. همایی قرآن را از حفظ داشت و در شعر تخلصش «سنا» بود. جلال‌الدین همایی ، در سال ۱۲۷۸ در اصفهان متولد گردید. پدرش میرزا ابوالقاسم محمد نصیر متخلص به «طرب »و جدش ملا محمدرضا همای شیرازی هر دو از شعرا و دانشمندان معروف عصر خود بودند. وی نوه همای شیرازی شاعر توانا است . جلال‌ الدین تحت نظارت پدر دانشمند خود و در خانواده‌ ای که کلیه اعضای آن اهل خط و قلم بودند رشد یافت و از اوان کودکی ملزم به فراگیری ادبیات عرب و حکمت و فلسفه شد .جلال الدين نزد مادر، خواندن قرآن، گلستان و غزليات حافظ را فرا گرفت. وی به مدرسه حقایق راه می‌یابد و مقدمات ریاضیات و علوم صرف و نحو عربی را یادمی‌گیرد. سپس به اقامتی بیست ساله در نیم‌ ور (نیم‌آورد) در جهت طلبگی روی می آورد. و بر اثر سخت کوشی‏های مستمر طولی نکشید که استاد همایی به دریافت چند فقره اجازه روایت و اجتهاد از علمای بزرگ عصر نایل آمد . در سال‌های بعد، همین دوره است که به کمک او می‌آید و به مدت ۱۲ سال به تدریس درس فقه در دوره‌ های لیسانس و فوق لیسانس دانشکده حقوق دانشگاه تهران می‌ پردازد؛ و نیز اثرات همین دوره است که بعدها منجر به تألیف «غزالی نامه» در شرح و توصیف احوال امام محمد غزالی از زبان همایی می‌شود. چندی بعد همایی برای تدریس فلسفه و ادبیات به تبریز می‌رود و همزمان کتاب تاریخ ادبیات خود را می‌نویسد. در سال ۱۳۱۰ به تهران منتقل می شود و به تدریس در دبیرستان‌های دارالفنون و شرف می پردازد. در سال ۱۳۱۹ به تدریس در کلاس ششم ادبی که زیر نظر دانش‌ سرای عالی آن وقت بوده و مختص شاگردان اوّل و دوم دانش‌ سرای مقدماتی کل کشور می‌ شده، منصوب می‌شود و پس آنگاه راهی دانشگاه تهران می‌ گردد و ۱۲ سال به تدریس درس فقه در دانشکده حقوق می‌ پردازد و سپس به دانشکده ادبیات دانشگاه تهران منتقل و به تدریس صنایع ادبی در هر سه دورهٔ لیسانس، فوق‌ لیسانس و دکتری مشغول می‌شود. در سال ۱۳۴۵ درخواست بازنشستگی می‌ کند و با وجود موافقت با آن کار تدریس در دانشگاه همچنان ادامه می‌ یابد. ساير فعاليتها و برنامه هاي روزمره : از استاد همايي مقالاتي تحقيقي و انتقادي زيادي در نشريات كشور انتشاريافته است. علاوه بر آن استاد در برخي از كنگره ها و مجامع علمي شركت مي نمود. وي طبع شاعرانه نيز داشته است ؛ او در نظم انواع شعر ، به خصوص ساختن ماده تاريخ ، مهارت و استادي كامل داشت. گرايشهاي ویژه : استاد همايي تصحيح متون را از منظري ويژه مي نگريسته است. وي تصحيح را امري فراتر از ‹‹ مقابله و ثبت نسخه بدل ها ›› مي شمرد و در مختاري نامه از اين كه برخي اهل روزگار در كار تصحيح به مقابله نسخ اكتفا مي كنند گله كرده است. تصحيح از استاد همايي ، كاري اجتهادي است كه بايد به دست اهل فن ( يعني كسي كه گذشته از آيين هاي مشترك تصحيح متون ، از علم مورد بحث در متن هم مطلع باشد ) انجام گيرد. همایی مانند غالب دانشمندان ایرانی گاهی به تفنن شعر هم می سرود و در شعر ” سنا ” تخلص می کرد . شعر همایی در مایه سنتی فارسی است . پختگی معنی و اندیشه در آن بارز است . از فصاحت الفاظ و استواری بیان برخوردار است و در عین حال زبان او روان و روشن و ساده است . در میان اشعار او اثری از هجو و استهزاء دیده نمی شود . اشعار همایی دارای مضامین اخلاقی ، عرفانی و معارف والای انسانی می باشد که . به طور کلی اشعار همایی با مضامین زیر همراه است . پند نامه های اخلاقی مدح و منقبت اهل بیت اندیشه های فلسفی و عرفانی تجلیل از بزرگان علم و ادب شکوه و شکایت از اوضاع نابسامان روزگار از استاد همایی بیش از پانزده هزار بیت شعر به جا مانده است . او علاوه بر مقالات فراوان و همکاری در تدوین کتاب‌های درسی تالیفات فراوانی را از خود به جای نهاد. جوائز و نشانها : استاد همايي در سال 1308 جهت تاليف كتاب تاريخ ادبيات نشانهاي علمي درجه دوم و مدال و نشان درجه اول علمي را كسب نمود. آثار و تاٌ لیفات استاد جلال‌الدین همایی در بیش از پنجاه اثر چاپ شده و نشده ارزنده دارد که هر یک می‌تواند به تنهایی نمونه شایسته ای برای نشان دادن مقام علمی همائی بوده باشد : مولانا چه می‌گوید؟ طلبه عطار و نسیم گلستان سیر مثنوی مولوی (داستان قلعه ذات الصور) مقام حافظ دیوان طرب تصحیح دیوان حکیم مختاری غزنوی غزالی نامه ـ طربخانه (درباره رباعیات خیام) ـ رساله اصفهانی پاسدار برگزیده دیوان سه شاعر اصفهانی (طرب ـ سها ـ عنقا) ـ شرح احوال سروش اصفهانی...