پادکست نوروزیِ صادق زیباکلام ۳

در حال بارگذاری پخش کننده ...

صادق زیباکلام

5 نفر این پادکست صوتی را پسندیدند
  پخش در تلگرام در تلگرام بشنوید
از اواخر دهه۱۳۲۰ رقيب نيرومندي براي چپ و حزب توده سر برون آورد؛ قيام دكتر محمد مصدق و نهضت ملي شدن نفت؛ اما نه مصدق و نه نهضت ملي شدن نفت ايدئولوژي و جهان‌بيني كه بتواند ماركسيسم- لنينيسم را به چالش بكشند با خود به همراه نياوردند. مصدق سمبل دموكراسي و آزادي‌خواهي و ايستادگي در برابر امپراتوري بريتانيا شد و در جامعه‌اي كه قدرت همواره معطوف به زير پا گذاشتن قانون و قرار گرفتن در وراي قانون بوده، به قدرت رسيدن رهبري كه حاضر نبود مخالفانش را قلع‌وقمع كند، حكايتي بود. مشكل چپ با مصدق به‌واسطه جهان‌بيني او نبود كه پيرمرد، مبلغ هيچ مكتب و مرامي نبود، الا احترام به قانون و آزادي.
مشكل چپ با مصدق به كاريزماي او بازمي‌گشت. جالب است كه مصدق هم همچون چپ به دنبال آدرس ايران قبل از اسلام نرفت. نه سعي كرد داريوش را بزرگ كند، نه كوروش را بر روي سرش گذاشت و نه حتي براي بازديد به تخت جمشيد رفت و نه در دو سالي كه نخست‌وزير بود سعي كرد نوروز و آئين جمشيد و كيقباد را ارج بنهد. ماركسيسم حزب توده و كاريزماي ملی مصدق عملاً جايي و چيزي از باستان‌گرايي باقي نگذاشتند.
اما اگر هنوز كورسويي از باستان‌گرايي عصر رضاشاه باقی‌مانده بود، اين بار به دست پيرمرد ديگري به‌کل و به جزء و به اصل و به فرع، حداقل در ميان بسياري از تحصیل‌کرده‌ها از بين رفت. اين هم از بخت و اقبال طرفداران كوروش، داريوش، شاهنامه و نوروز بود كه جايگزين مصدق پير، لیبرال میان‌سال ديگري شد به نام مهندس مهدي بازرگان. او برخلاف مصدق داراي مكتب و جهان‌بيني بود؛ مكتب و جهان‌بيني به نام اسلام.
او توانست يك‌تنه پا جاي پاي حزب توده بگذارد. اگر در دهه۱۳۲۰ حزب توده توانسته بود دانشجويان و تحصیل‌کرده‌های كشور را كه به مسائل سياسي و اجتماعي علاقه‌مند بودند به سمت ماركسيسم جلب كند، بازرگان موفق شد اسلام را برای بسیاری از آنان جایگزین چپ نموده و اسلام را برای نخستین بار به دانشگاه ببرد. اسلامِ بازرگان، اسلامي معتدل، ميانه‌رو و همسو با دموكراسي بود. درعین‌حال ضمن آنكه بغض و كينه‌اي نسبت به ايران قبل از اسلام نداشت، همانند حزب توده و مصدق خيلي هم اصراري بر زدن سنگ آن بر سينه نداشت. پهلوي دوم در دهه۱۳۴۰ و نيمه دوم دهه۱۳۵۰ كه درآمدهاي نفتي‌اش چندين برابر قبل شده بود تلاشي در جهت توجه به ايران قبل از اسلام يا باستان‌گرايي نمود؛ اما تلالو اسلام كه حالا افزون بر بازرگان، مرحوم امام خميني، مرحوم دكتر علي شريعتي و مجاهدين هم آن را بدل به يك نيروي عظيم اجتماعي ساخته بودند، عملاً جايي نه براي اسطوره و فرهنگ و تمدن قبل از اسلام گذاشت، نه جايي براي پارسي‌گرايي و توجه به آئين نوروز و جشن‌هاي ايران باستان. تا رسيديم به انقلاب. در سال‌هاي نخست انقلاب همان‌طور كه اشاره كرديم، تلالو اسلام و فرهنگ و روحيه انقلابي آن‌قدر خروشان بود كه نه كسي به فرهنگ و تمدن قبل از اسلام خيلي توجهي داشت و نه كسي به نوروز به‌عنوان بزرگداشت آداب و سنن پارسي يا ايراني مي‌نگريست.

برچسب های این فایل صوتی


نظرات کاربران درباره این فایل صوتی


کاربر مهمان
    هیچ نظری تاکنون ثبت نشده است.